Energieneutraal bouwen begint met goed isoleren

21-06-2016

Alle grote bouwers hebben ‘energieneutrale’ woningen. Welk concept financieel het aantrekkelijkst is, blijft nog de vraag.

In één dag een complete woning opleveren: dat kan. Aan de Kwaklaan in Wateringen begon VolkerWessels’ dochter Boele & van Eesteren eerder dit jaar ’s ochtends met het plaatsen van de begane grond, ’s avonds was het dak klaar en werkten alle installaties.

Dankzij deze aanpak bleef de bouwhinder beperkt. De afwerking duurde nog enkele weken, maar de bewoners konden hun huis direct betrekken. De betreffende aannemer bouwt nog elf dezelfde MorgenWonen-woningen die deel uitmaken van het nieuwbouwproject Julia’s Morgen. Er zijn plannen om elders nog 300 van zulke woningen te realiseren.

Het gaat om zeer energiezuinige woningen. Dankzij de toepassing van zonnepanelen, hoogwaardige isolatie, hoge kierdichtheid, ramen met drie lagen glas, een luchtwarmtepomp en ‘balansventilatie’ zijn er voor de bewoners bij normaal gebruik geen energielasten.

Het zijn geen zogenoemde energie Nul Op de Meter-woningen (NOM). „Wij noemen dit een energienotanul-woning, waarbij het saldo van de energienota in principe nul is”, zegt Gjalt Rameijer van VolkerWessels. „Bij deze woning gebruik je hooguit voor een deel stroom van het elektriciteitsnet, maar door kortingen en regelingen betaal je er niet voor. Bij Nul Op de Meter gebruik je in principe alleen de elektriciteit die je zelf opwekt. Die laatste versie is dus energiezuiniger.”

De zonnepanelen op een energienotanul-woning wekken bij een gemiddeld gebruik in principe circa 500 kWh minder op dan het verbruik van de bewoners.

111.000 renovaties

De rijksoverheid streeft ernaar dat alle gebouwen in 2050 energieneutraal zijn. Het in 2013 opgerichte samenwerkingsverband Stroomversnelling wil dit stimuleren. Bouwers, toeleveranciers, corporaties, gemeentes, financiers en netbeheerders werken nauw samen om NOM-renovaties en nieuwbouwwoningen te realiseren.

Zo hebben zes corporaties en vier bouwbedrijven afgesproken om 111.000 huurwoningen uit de jaren 50-70 om te bouwen naar energieneutrale woningen. Met een gemiddelde renovatieprijs van 60.000 euro kost dit hele project ruim 6,5 miljard euro.

Een eenduidig ontwerp van de ideale energieneutrale woning is er niet, maar er zijn wel grote overeenkomsten, zo blijkt uit de NOM-woningen die door een zestal grote bouwondernemingen zijn ontworpen. Zo is het gebruik van drie lagen glas bijna standaard. De woningen zijn nagenoeg luchtdicht en ook het gebruik van zonnepanelen is erg populair.

In de meeste concepten worden de woningen elektrisch verwarmd, al zijn er twee concepten waarin een gasgestookte cv-ketel voor de verwarming zorgt.

Volgens Frank Grootenboer, voorzitter van stichting Passief Bouwen, is het technisch gezien niet eenvoudig om energieneutrale woningen te bouwen, of het nu gaat om energienotanul-woningen of NOM-woningen. Er zijn volgens hem twee knelpunten. In de eerste plaats wek je met zonnepanelen ’s zomers de meeste elektriciteit op, terwijl de vraag naar energie ’s winters het grootst is. En in de tweede plaats is het dakoppervlak doorgaans te klein om de gewenste hoeveelheid elektriciteit op te wekken.

Grootenboer legt uit dat er behalve zonnepanelen ook andere technieken voorhanden zijn om met de beschikbare hoeveelheid elektriciteit toe te komen. Maar dan moet de woning zodanig worden geïsoleerd dat de warmtebehoefte nagenoeg nul is, terwijl daarnaast het duurste type warmtepomp nodig zal zijn om deze warmte te kunnen leveren.

Grootenboer: „Dat vraagt bij renovatie van een bestaande eengezinswoning al gauw om een investering van 80.000 tot 100.000 euro. Dat betekent dat het een mensenleven zal duren voordat de investering is terugverdiend.” Dat perspectief kan volgens Grootenboer door energieopwekking en -opslag op wijkniveau veel aantrekkelijker worden gemaakt.

Isoleren heeft hoogste prioriteit

Volgens Passief Bouwen moet elk project de Trias Energetica als uitgangspunt nemen: eerst zoveel mogelijk energie besparen, vervolgens duurzame bronnen inzetten en als laatste mogelijkheid pas fossiele bronnen.

Goed isoleren van woningen zou de hoogste prioriteit moeten hebben. „Bij gewone woningen waait bij windkracht 3 de warmte in feite de woning uit. Wil je de energievraag beperken, dan moet je extreme isolatie toepassen en de woning kierdicht maken”, zegt Grootenboer.

De isolatie-eisen van Passief Bouwen liggen twee keer zo hoog als de wettelijke eisen (Bouwbesluit) en de eisen rond de kierdichtheid of luchtdoorlating zijn vier keer zo streng.

Uit recent onderzoek blijkt dat energieneutraal renoveren van huurwoningen rendabel kan zijn voor corporaties en andere partijen. ‘Een dergelijke ingreep bleek bij vier grotere projecten van 150 tot 400 woningen financieel lonend te zijn”, vertelt teamleider Jaap Kortman van het onderzoeks- en adviesbureau IVAM.

Positief saldo

Zelfs het NOM-project, dat met een investering van ongeveer 75.000 euro per huis aanzienlijk duurder is dan gewone renovatieprojecten, levert de overheid volgens Kortman veel geld op, vooral doordat de woningen langer meegaan.

Kortman wijst er verder op dat NOM-projecten ook maatschappelijke voordelen bieden, in de vorm van minder CO2-uitstoot, extra werkgelegenheid en daardoor minder uitkeringen. „Per woning levert een dergelijke renovatie met alle directe en indirecte baten en kosten gemiddeld 20.000 euro op”, zegt Kortman.

Dit positieve saldo kan vervolgens worden aangewend om andere energieneutrale projecten te financieren. Op die manier wordt het volgens Kortman een stuk gemakkelijker om het doel van de overheid te halen om voor 2050 alle huizen tot energieneutrale woningen om te bouwen.

Bron: NRC.nl




<< terug